ในโลกของความเป็นจริง การพัฒนาเศรษฐกิจและการดูแลโลกไปพร้อมกัน ถูกมองว่าเป็นสิ่งที่ต้องใช้ต้นทุนสูงและมีความยากลำบากในการดำเนินการ กิจกรรม “Board Game: Electric Factory พลังงานสะอาด” จากโซน SX IDEA LAB ในงาน SUSTAINABILITY EXPO 2025 (SX2025) ที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2025 เวลา 18:00–19:00 น. ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ที่ชวนให้ผู้เล่นสวมบทบาทเป็นผู้ประกอบการโรงงานไฟฟ้า ที่ต้องตัดสินใจว่าจะใช้พลังงานฟอสซิลที่ลงทุนต่ำแต่ปล่อยคาร์บอนสูง หรือหันไปใช้พลังงานสะอาดที่ลงทุนสูงกว่าแต่ช่วยโลกในระยะยาว
ดำเนินกิจกรรมโดย คุณสุทธิดา ชูสมภพ, คุณกรวรรณ แก้วประดิษฐ และคุณนวพล บัวสอน วิทยากรเยาวชนจากมหาวิทยาลัยกรุงเทพ ในโครงการ Youth in Charge ได้พาผู้เข้าร่วมมองภาพรวมของปัญหาโลกร้อน ตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ก๊าซเรือนกระจก ไปจนถึงวิธีที่โลกธุรกิจต้องปรับตัว และค่อย ๆ ชวนให้ทุกคนเข้าใจกับ “Carbon Credit” (คาร์บอนเครดิต) ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่ใช้จูงใจให้ธุรกิจลดการปล่อยคาร์บอน
ตัวอย่าง Carbon Credit Model เพื่อให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้เข้าใจคอนเซปต์เกมไปพร้อมกัน ดังนี้
“กฎหมาย” กำหนดให้โรงงานปล่อยคาร์บอนเครดิตได้ไม่เกิน 80 ตันต่อปี
โรงงาน A ปล่อยคาร์บอนปีละ 100 ตัน
โรงงาน B ปลูกป่าและดูดซับคาร์บอนได้ 50 ตัน
ดังนั้น โรงงาน A ต้องซื้อ “คาร์บอนเครดิต” จากโรงงาน B จำนวน 20 เครดิต เพื่อไม่ให้เกินเพดานกฎหมายกำหนด ซึ่งระบบนี้สร้างแรงจูงใจให้ธุรกิจหันมาลงทุนในโครงการที่ช่วยดูดซับคาร์บอนมากขึ้น เช่น โครงการการปลูกป่าของชุมชน หรือการหันมาใช้พลังงานสะอาดมากขึ้น
บอร์ดเกม Electric Factory พลังงานสะอาด จะจำลองบทบาทของผู้ประกอบการที่ต้องตัดสินใจสร้างโรงงานบนแผนที่ซึ่งมีทั้งพื้นที่ราบ ต้นไม้ แม่น้ำ และภูเขา โดยในแต่ละรอบจะมีสถานการ์ต่าง ๆ ที่บีบให้ผู้เล่นต้องคิดว่าจะเลือกลงทุนสร้างโรงงานพลังงานฟอสซิลที่ต้นทุนถูก แต่ปล่อยคาร์บอนสูง หรือหันไปใช้พลังงานสะอาดที่ลงทุนสูง แต่ยั่งยืนกว่าในระยะยาว และหากเกิดปัญหาโรงงานปล่อยคาร์บอนมากเกินไป ต้องแก้ไขปัญหาอย่างไร
“บอร์ดเกมนี้ทำให้เราเห็นว่าการตัดสินใจทางธุรกิจไม่ได้มีแค่เรื่องกำไร แต่มีผลต่อสิ่งแวดล้อมด้วย เราคิดว่าพลังงานฟอสซิลลงทุนถูกกว่า แต่เราต้องจ่ายต้นทุนคาร์บอนเครดิตเพิ่ม พอผู้เล่นได้ทดลองสร้างโรงงานไฟฟ้าในเกม ก็จะเข้าใจว่าการลงทุนในพลังงานสะอาดแม้สูงกว่า แต่คือทางเลือกที่ยั่งยืนและช่วยโลกจริง ๆ” คุณนวพล บัวสอนกล่าว
ผลลัพธ์ที่ได้จากบอร์ดเกม Electric Factory นอกเหนือจากความสนุกสนานและการฝึกการทำงานร่วมกันในทีมแล้ว ยังช่วยเปิดมุมมองให้ผู้เข้าร่วมโดยเฉพาะเยาวชนได้เข้าใจอย่างลึกซึ้งว่าทุกการตัดสินใจด้านพลังงานมี "ต้นทุนแฝง" เสมอ ไม่ว่าจะเป็นต้นทุนทางการเงิน หรือผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและโลกของเรา ซึ่งตอกย้ำให้ทุกคนได้ตระหนักและรับรู้ถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมอย่างจริงจัง และที่สำคัญยิ่งกว่าการแก้ไขปัญหาในบอร์ดเกม คือการนำบทเรียนที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการตัดสินใจต่อสิ่งแวดล้อมในชีวิตประจำวัน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนความยั่งยืนสำหรับทุกคน
