FROM SEP TO SDG: OUR FUTURE OF GROWTH
จากปรัชญาที่เรียบง่ายสู่เป้าหมาย แห่งการเติบโตที่ยั่งยืน
หนึ่งในไฮไลท์บนเวที SX TALK STAGE ในงาน SUSTAINABILITY EXPO 2025 เมื่อวันที่ 27 กันยายน 2568 คือการเสวนาที่ทั้งลึกซึ้งและชวนคิด โดย คุณปิยะชาติ อิศรภักดี (อาร์ม) Co-Executive Director, Sustainability Expo และ Fellow, Global Future Council, World Economic Forum ผู้หยิบยกคำถามสำคัญมาท้าทายผู้ฟังว่า “หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงจะนำพาเราไปสู่การเติบโตที่ยั่งยืนได้อย่างไร?”
คุณปิยะชาติเปิดการบรรยายด้วยคำถามที่ตรงใจคนจำนวนมากว่า ภายใต้ระบบเศรษฐกิจทุนนิยมที่ขับเคลื่อนโลก เรากำลังใช้ทรัพยากรอย่างพอเหมาะแล้วหรือยัง? ผลประโยชน์กระจายอย่างเท่าเทียมหรือไม่? และเรามีภูมิคุ้มกันพอที่จะรับมือกับวิกฤตครั้งต่อไปหรือเปล่า? คำถามเหล่านี้ไม่เพียงสะท้อนความท้าทายของการเติบโตในศตวรรษที่ 21 หากยังชี้ให้เห็นว่า “การเติบโตทางเศรษฐกิจ” ไม่ได้เป็นเพียงตัวเลขบนกราฟหรือสถิติ แต่คือรากฐานที่หล่อเลี้ยงการดำรงชีวิต ตั้งแต่การศึกษา การทำงาน ไปจนถึงการดูแลครอบครัว
อย่างไรก็ตาม ระบบทุนนิยมที่ยึดติดกับความมั่งคั่งเพียงด้านเดียว ได้ทิ้งร่องรอยปัญหาใหญ่ไว้ให้โลก เห็นได้จากความเหลื่อมล้ำที่ทำให้คนเพียง 1% ครอบครองทรัพย์สินครึ่งหนึ่งของทั้งโลก การเติบโตทุกรูปแบบยังผูกติดกับ “เงิน” ตั้งแต่การดำเนินชีวิตประจำวัน การศึกษา ไปจนถึงการดูแลพ่อแม่ยามสูงวัย ที่สำคัญการเติบโตทางเศรษฐกิจในวันนี้ยังสะท้อนว่า เรากำลังยืมทรัพยากรจากอนาคตมาใช้เพื่อแลกกับความสะดวกสบายในปัจจุบัน และนี่คือความจริงที่เราเผชิญอยู่ตรงหน้า ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป
ผู้นำทั่วโลกต่างยอมรับแล้วว่ารูปแบบการเติบโตเช่นนี้ไม่สามารถไปต่อได้อีก ระบบที่ถูกออกแบบมาเพื่อศตวรรษที่ 20 ไม่สามารถใช้กับศตวรรษที่ 21 อีกต่อไป จึงได้ร่วมกันกำหนดเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เพื่อเป็นเข็มทิศให้กับทุกภาคส่วนได้ช่วยกันปรับตัวและสร้างการเปลี่ยนแปลง ทว่าการมีเป้าหมายเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ สิ่งที่ขาดหายคือ “วิธีการ” ที่จะทำให้เป้าหมายเหล่านั้นเกิดขึ้นจริง และวิธีการนั้น ไม่ได้อยู่ไกลเกินเอื้อม แต่คือ “หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” (SEP) ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 พระราชทานไว้ให้กับคนไทยเมื่อนานมาแล้ว
คุณปิยะชาติกล่าวว่า ปัญหาหลักของโลกทุกวันนี้เกิดจาก “การบริโภคเกินความจำเป็น” เราใช้ทรัพยากรเกินตัว โดยไม่ทันได้ถามตัวเองว่า “เท่าไหร่คือพอดี” เราต้องรู้จักหยุดในจุดที่ไม่ไปเบียดเบียนธรรมชาติ แต่โลกโซเชียลกลับทำให้ผู้คนเปรียบเทียบกันตลอดเวลา และผลักให้เราจับจ่ายด้วยอารมณ์มากกว่าด้วยเหตุผล ทั้งที่คำถามง่าย ๆ อย่าง “ซื้อไปทำไม” หรือ “ได้ใช้จริงหรือไม่” คือเครื่องมือที่ช่วยให้เราตัดสินใจได้อย่างมีสติ โลกในศตวรรษนี้เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน วิกฤตโควิดได้พิสูจน์แล้วว่า ธุรกิจใดขาดภูมิคุ้มกันย่อมล้มลง แต่ธุรกิจที่สามารถวางแผนล่วงหน้า มีการปรับตัว และมีคุณธรรมจริยธรรมในการทำงาน คือธุรกิจที่ยังคงยืนหยัดได้ต่อไป เรื่องของ “ความพอประมาณ” “ความมีเหตุผล” “ภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี” รวมไปถึง “ความรู้และคุณธรรม” คือสิ่งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ได้พระราชทานไว้นานแล้วในรูปแบบของ “หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” มรดกอันล้ำค่าที่ถือเป็นของขวัญยิ่งใหญ่ที่สุดสำหรับคนไทยและมวลมนุษยชาติ
งาน SUSTAINABILITY EXPO ในปีนี้ จึงถูกออกแบบให้เป็น “Living Platform” ของ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง เปิดพื้นให้แสดงตัวอย่างจากการนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ และยังได้ขยายผลสู่ภาคธุรกิจ โดยการสร้าง “New Champions” หรือกลุ่มธุรกิจที่ไม่เพียงเติบโตเพื่อผลกำไร แต่ช่วยแก้ปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อม และทำให้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็น Soft Power ที่ทั่วโลกต้องจับตา
ในท้ายที่สุด คุณปิยะชาติฝากข้อคิดสำคัญว่า สิ่งที่เราทำวันนี้ต้องไม่สร้างภาระให้กับวันพรุ่งนี้ แต่ควรเป็นการเพิ่มต้นทุนที่ดีเพื่ออนาคต “Sufficiency for Sustainability พอเพียง ยั่งยืน เพื่อโลก” จึงไม่ใช่เพียงคำขวัญของงาน SUSTAINABILITY EXPO แต่คือเส้นทางที่จะพาโลกเดินไปข้างหน้าอย่างมั่นคงและยั่งยืน
