Sife's Lifelong Learning เพราะการเรียนรู้มีมากกว่าในห้องเรียน

สรรพสิ่งบนโลกใบนี้นั้นย่อมเปลี่ยนผันไปตามกาลเวลา องค์ความรู้ก็เช่นกัน หลายสิ่งที่มนุษย์เคยเชื่อหรือเรียนรู้มาตั่งแต่อดีตกาล ปัจจุบันองค์ความรู้บางอย่างก็ได้รับการพิสูจน์ว่าเป็นสิ่งที่ไม่สามารถนำมาใช้หรืออ้างอิงได้ในยุคนี้ ดังนั้นมนุษย์เราจำเป็นต้องมีเรียนรู้และปรับตัวให้เท่าทันกับสถานการณ์โลกอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นจึงปฏิเสธไม่ได้ว่า “ lifelong learning skills หรือ การศึกษาตลอดชีวิต” นั้นเป็นทักษะที่คนรุ่นใหม่นั้นควรจะตะหนักถึงความสำคัญและควรค่าแก่พัฒนา   

บนเวที Talk Stage หัวข้อ “Sife's Lifelong Learning เพราะการเรียนรู้มีมากกว่าในห้องเรียน” ในงานมหกรรมด้านความยั่งยืน หรือ Sustainability Expo 2023 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ วันพฤหัสบดีที่ 5 ตุลาคม 2566 ที่ผ่านมา โดยมีนิสิตจากคณะพาณิชยศาสตร์ และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นำโดยคุณไกร สาตรักษ์ คุณธีมา รัตนศิริมณีเวทย์ และคุณวริศรา ณรงค์วณิชย์ ร่วมเล่าเรื่องราว  

Sife คือ ชุมนุมในคณะพาณิชยศาสตร์ และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เอาความรู้ในห้องเรียนมาพัฒนาชุมชนเพื่อเป็นการปลูกฝังการเป็นผู้ประกอบการที่ใส่ใจชุมชน โดยมีวิสัยทัศน์ (Vision) “Empowering Youth Leadership for Social Enterprise” หรือการมุ่งสู่การเป็นผู้นำเยาวชนด้านธุรกิจเพื่อสังคม พันธกิจ (Mission) เพื่อยกระดับรากฐานของธุรกิจสังคมไทย เพื่อให้มีความยั่งยืนผ่านการส่งมอบทั้ง 3 ด้าน ได้แก่ 1. ความยั่งยืน (Sustainability) คือการมองถึงการช่วยทำธุรกิจแก่ชุมชนในระยะยาวหาก Sife ไม่ได้อยู่ช่วยแล้วชุมชนยังสามารถไปต่อได้ 2.องค์ความรู้ (Knowledge) ในแต่ละชุมชนมีชุดความรู้ เอกลักษณ์ที่แตกต่างกันก่อนที่ Sife จะเข้าไปร่วมกับชุมชนจึงต้องมีการศึกษา เรียนรู้กับชุมชน และบางครั้งทฤษฎีภายในห้องเรียนอาจไม่ได้ใช้ได้ทุกอย่าง อะไรที่ไม่จำเป็นก็ข้าม และ 3.ความสัมพันธ์ (Relationship) กับคนในชุมชน ที่ต้องสร้างความเข้าใจระหว่างกัน เช่นการทำตลาดออนไลน์นั้น ชุมชนอาจไม่ได้เห็นถึงความสำคัญเนื่องจากขายได้อยู่แล้ว แต่ถ้าหากวันหนึ่งไม่มีคนผ่านมาซื้อจะทำยังไงต่อ และคุณค่า (Value) คือ การมีพื้นที่สำหรับนำความรู้ในห้องเรียนออกมาใช้ในชีวิตจริง และเป็นพื้นที่แห่งโอกาสที่จะให้นิสิตค้นหาสิ่งที่เหมาะสมของแต่ละคน เช่น การตลาด การเงิน หรือบัญชี เป็นต้น   

แล้ว Sife ทำอะไร? Sife ประกอบด้วยนิสิต อาจารย์ และบุคลากรในคณะที่จะลงพื้นที่สำหรับเก็บข้อมูลชุมชน ทำความเข้าใจทั้งการทำงาน ความชอบ หรือไม่ชอบ เป้าหมายของชุมชน ความต้องการต่างๆ โดย Sife จะมีสิ่งที่จะเข้าไปช่วยทั้งหมด 5 อย่าง ได้แก่ 1. Packaging บรรจุภัณฑ์ที่ดีควรเป็นเช่นไร ทำให้มีความน่าเชื่อถือมากขึ้น มีฉลาก ที่อยู่ วันหมดอายุ สะดวกต่อการขนส่ง และยังเพิ่มมูลค่าของสินค้า 2. Rebranding สร้างเรื่องราวของแบรนด์ หาจุดเด่นที่แตกต่าง มีการคิดสี ตัวอักษร Logo การทำการตลาดออนไลน์ 3. Accounting บอกเล่าถึงความสำคัญของการทำบัญชีเพื่อใช้สำหรับการวางแผน รู้ถึงสถานการณ์ทางการเงินในขณะนั้น ลำดับถัดมาจึงสอนการทำบัญชี รวมถึงการตั้งราคาสินค้าให้สอดคล้องกับต้นทุน และค่าแรง 4. Logistic การขนส่ง เพิ่มช่องทางการขายทางออนไลน์ การส่งของ รวมถึงการวางสินค้าตามร้านค้าปลีก และ 5. New Produce นำสิ่งที่ชุมชนมีอยู่แล้วมาผลิตเป็นสินค้าใหม่ ตลอดระยะเวลา 10 ปี (2013 - 2023) Sife ได้ร่วมกับชุมชน 13 ชุมชน 13 จังหวัดในการพัฒนาธุรกิจของชุมชน เฉลี่ยจะใช้เวลาอยู่ที่ 2 – 5 ปี แล้วแต่ความต้องการของชุมชน   

การที่ Sife ได้ลงไปทำงานกับชุมชนทำให้ได้เรียนรู้ทั้ง 3 Skills เหล่านี้ 1. ความคิดสร้างสรรค์ (Creativity) แต่ละชุมชนมีเรื่องราว มีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง รวมถึงปัญหาต่างๆ ที่แตกต่างกัน Sife จะต้องทำยังไงเพื่อนำความรู้ด้านธุรกิจมาตอบโจทย์ความต้องการของชุมชน 2. การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า (Critical thinking) จากปัญหาต่างๆ รวมถึงความท้าทายที่เกิดขึ้น นอกจากนั้น Sife ยังมีการจัดแข่งขัน Model ธุรกิจและนำไปใช้กับชุมชน 3. การสื่อสาร(Communication) นอกจากสื่อสารกับผู้คนที่หลากหลายแล้ว ยังต้องทำให้ผลิตภัณฑ์สามารถสื่อสารออกมาเช่นไรให้ผู้บริโภคเข้าใจกับสิ่งที่ชุมชนต้องการ ซึ่งทาง Sife ได้นำตัวอย่างของ 2 โครงการที่ช่วยพัฒนา Life long leaning skills  

บ้านนายก โครงการปลาร้าแปรรูป จ.นครนายก เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ Sife ได้ลงไปช่วยเหลือในการทำธุรกิจ โดยเมื่อพูดถึงปลาร้า บางคนก็จะนึกถึงความอร่อย ความแซ่บ แต่ก็มีบางส่วนเช่นกันที่นึกถึงความไม่สะอาด หรือกลิ่นที่เหม็น สิ่งที่ Sife จะเริ่มทำคือการ Rebranding เดิมบรรจุภัณฑ์เป็นเพียงถุงพลาสติกมัดด้วยยางรัดแกง ซึ่งชุมชนต้องการขยายตลาดไปทางออนไลน์ บรรจุภัณฑ์แบบเดิมนั้นไม่ตอบโจทย์ทั้งการขนส่ง การเป็นที่จดจำจากฉลากที่เดิมไม่มี และยังดูไม่สะอาดเสี่ยงต่อการปนเปื้อนเมื่อจัดส่ง ขั้นตอนต่อมาคือการสร้างเรื่องราวของชุมชน หรือ Story Branding หลังจากที่ Sife ได้ลงพื้นที่ได้ให้เขียนจุดเด่นของชุมชนเพื่อนำจุดที่เหมือนกันมาเป็นแกนหลัก แต่มีเพียงสิ่งที่เดียวที่เห็นไปในทิศทางเดียวกันคือ “ความรัก” จึ้งเกิดเป็น 3 รักเพื่อแสดงถึงปลาร้าแปรรูป 1. รักในผู้บริโภค โดยเลือกสรรวัตถุดิบที่ดีที่สุด 2. รักคนในชุมชน พยายามกระจายรายได้แก่คนในชุมชน และ 3. รักสิ่งแวดล้อม ลดการก่อขยะ มุ่งสู่ Zero Waste เช่น หัวปลาที่เหลือจากการทำปลาร้าก็นำไปให้ไก่กินต่อ เมื่อไก่ตายก็ให้ปลากิน   

เมื่อมี Story ถัดมาเป็น Logo เริ่มจากให้แต่ละคนวาดแล้วนำมา Discuss กันภายใน Sife เพื่อเลือกจุดเด่น โดยเป็นสีโทนร้อนซึ่งในทางจิตวิทยาเป็นการเพิ่มความอยากอาหาร จึงมีความร่วมมือกับทางคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงออกมาเป็น Logo ยกชูวัตถุดิบซึ่งสามารถเปลี่ยนสินค้าในมือเป็นสิ่งอื่นนอกจากปลาร้าได้เช่นกัน ซึ่งผลลัพธ์ที่ออกมาดีขึ้น บรรจุภัณฑ์มีฉลากเพื่อบ่งบอกตัวสินค้า และมีการทำสุญญากาศทำให้ขนส่งได้โดยสะดวก   

อีสานล้านนา ผ้าพะเยา จ.พะเยา เดิมทีชุมชนอยู่บริเวณภาคอีสานแถบกาฬสินธุ์ ร้อยเอ็ด แต่อาชีพหลักทำการเกษตรกรรม ต้องการพื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์จึงย้ายถิ่นฐานมาที่พะเยา นอกจากนั้นอาชีพเสริมคือการทอผ้ามีการส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรม “ลายเกล็ดเต่า” เป็นลายเส้นที่ถักขวางกัน ซึ่งลักษณะนี้มีที่เดียวในจ.พะเยา หัวใจหลักของการทำงานพื้นที่นี้ “ทุกผืนผ้ามีเรื่องราว” เล่าเรื่องราวของวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมาทำให้ผ้าเป็นมากกว่าเสื้อผ้าที่สวมใส่ โดยเล่าออกมาได้ 3 เรื่องราว 1. It all started with this “Flower” ดอกสารภี ดอกไม้ประจำจังหวัดพะเยา ตามความเชื่อของบ้านจำไก่ ดอกไม้เป็นเครื่องหมายของสิริมงคล คนที่ถวายจะได้ขึ้นสวรรค์ ชาติหน้าจะมีรูปลักษณ์ที่งดงาม นอกจากนั้นความหมายของดอกสารภีคืออายุที่ยืนยาว 2. It all started with this “Photo” โปสเตอร์ “มนตร์รักดอกคำใต้” ติดอยู่บนผนังของโรงเรือนทอผ้า เรื่องราวกล่าวถึงชายหนุ่มทหารพบรักกับหญิงสาวชาวเหนือที่ต้องฝ่าฟันอุปสรรคต่างๆ เพื่อพิสูจน์รัก โดยชุมชนได้เข้าร่วมงานจึงต้องคิดธีมของชุมชน ซึ่งชุมชนตั้งอยู่ในอำเภอดอกคำใต้ นอกจากนั้นที่โปสเตอร์ยังมีอักษรชาวภูไทเขียนว่า “ถ้าคุณมาเราดีใจ คุณจากไปเราคิดถึง” สื่อถึงความรักที่ชุมชนจะส่งต่อให้ผู้อื่น และ 3. It all started with this “Music” เพลงมนตร์รักดอกคำใต้ เป็นเพลงลูกกรุง เป็นเพลงที่สื่อถึงความรักที่ดีที่สุดในช่วงเวลาหนึ่ง โดยมีท่อน “ความรักคือบุปผา ผลิดอกที่ตา บานเบ่งที่ใจ” สื่อรักแรกพบ เมื่อพบเจอใครดอกไม้ได้ผลิบานถึงแม้จะร่วงโรยแต่ยังตราตรึงในใจ ในส่วนของ Logo ออกแบบโดยนำผ้าลายทอดอกสารภี ลายเกล็ดเต่า และผ้าแส่ว (ทอลายผ้าโบราณของชุมชนคล้ายเป็นสมุดบันทึกแต่ใช้การทอแทน) ออกแบบให้มีความสมมาตร สื่อความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ตรงกลางเป็นลายเกล็ดเต่า คล้ายหัวใจสื่อถึงความรัก และกลีบดอกไม้ และเพชรตรงกลางสื่อถึงผ้าทอไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่าเหมือนกับเพชร สีของ logo ประกอบด้วย 4 สี โดยสีแดง - น้ำเงิน คือสีชุดประจำชุมชน สีเหลืองคือสีของเกสรดอกไม้ เขียวคือสีของอาชีพเกษตร และการย้อมสีจากธรรมชาติ   

การบอกรักที่ดีที่สุด คือการบอกผ่านเสียงเพลง “Lanna (Love At First Sife)” ผ้าของอีสานล้านนานั้นมีเอกลักษณ์ของตนเอง อยากลบภาพจำของการใส่ผ้าขาวม้าว่าดูเชย จึงร่วมมือกับคณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย นำผ้ามาออกแบบให้ร่วมสมัยยิ่งขึ้น   

Sustainability สำหรับ Sife “เราอยากทำ เขาอยากทำ เขาจะทำ” เริ่มจากตัวเรา เรามีความรู้ ความสามารถ อยากยกระดับของชุมชน เขาอยากทำ อยากมีชีวิตที่ดีขึ้น ยกระดับชุมชนให้ดีขึ้น และเขาจะทำ หาก Sife ออกมาแล้วชุมชนต้องสามารถดำเนินธุรกิจของตนเองได้ โลกที่ดีกว่าของ Sife ไม่ใช่มองเพียงการพัฒนาธุรกิจให้ยั่งยืน แต่ยังรวมถึงการสานฝันให้กับ